Sahâbe
Uygulaması Olarak Sünnete Bağlılık
İslâm dininin Kur'ân-ı
Kerîm'den sonra ikinci kaynağı olan Sünnet, özellikleri ve
uygulamaya yönelik temel görevi dolayısıyla Müslümanlar açısından
vazgeçilmez bir niteliğe sahiptir. Bu sebeple ilk dönemlerden
günümüze dek İslâm'ın yorumlanması ve yaşanması sünnet verilerine
dayalı olarak yürütüle gelmiştir.
Sadece Kur'ân'a tâbi
olduklarını iddia edip Resûlullah'ın (s.a.s.) sünnetinden yüz
çeviren kişi ve gruplar dün olduğu gibi günümüzde de
görülebilmektedir. Toplumda sünnetin büyük bir kısmından şüphe
edilmesine sebep olan bu tür iddiaların, günümüz gerçekleri de
dikkate alınarak bilimsel yollarla değerlendirilmesi, hizmet vâdeden
faydalı çalışmalardır. Esasen İslâm'ı kendi din, mezhep, düşünce ve
tercihlerine benzetme girişimlerinin görüldüğü her dönemde İslâm
âlimlerinin, sünneti esas alan çalışmalara yöneldiği târihî bir
gerçektir. Günümüzün yoğun şekilde yaşadığı kültürler arası mücadele
ortamında, İslâm kültürünün kendi özellikleri içinde kalabilmesi ve
Müslümanların ondan bu kapsamda yararlanabilmesi "Sünnet"in ve "Sünnete
Bağlılık" meselesinin yeniden tetkikini zorunlu hâle getirmiştir.
Sünnete Bağlılık Kavramı
İ'tisâm bi's-Sünne (Sünnete
Bağlılık), bir hadîs usûlü terimi olmamakla birlikte Hz.
Peygamber'in (sas) onu terkib olarak değilse de kavram olarak
kullanmış olması ve zamanla hadîs edebiyatında bölüm veya bâb (alt
başlık) adı olarak yerini almış bulunması bu terkibi incelemeyi
gerekli kılmıştır. Dolayısıyla i'tisâmın nitelik ve fiil olarak
incelenmesi, gerek pratik dînî hayata ve kültüre gerekse İslâmî
kimlik ve kişiliğe katkılar vâdeden bir mesâî alanıdır.
"Sünnete Bağlılık",
İslâmî literatürde "el-İ'tisâm bi's- Sünne" şeklinde ifade edilir.
Kavramların anlam çerçevesinin mümkün olduğunca açık bir şekilde
tesbiti için öncelikle o kavramın dil yönünün belirlenmesine ihtiyaç
vardır. Bizim araştırma konumuz da bu ihtiyacın pek derinden
hissedildiği bir mevzudur. Zira i'tisâm bi's-Sünne meselesi son
zamanlarda sünnet ile birlikte yoğun şekilde tartışılmaktadır. Bu
gelişme dikkate alınarak belli bir ilmî berraklığa ulaşabilmek
maksadıyla el-İ'tisâm bi's-Sünne tâbirinin -söyleyiş yönünden-
birinci kelimesi olan i'tisâm kavramının lügat ve terim anlamları
değerlendirilecektir. Konunun incelenmesi esnasında Kur'ân ve
sünnetten misâller verilmeye özen gösterilecek, i'tisâm'ın ilk
dönemdeki kullanılışı ortaya konulmaya çalışılacaktır.
|