|
1.
Hayırlı işlerde sağı, adi işlerde solu kullanmak.
2.
Yemekten önce ve sonra elleri yıkamak.
3.
Yemeğe besmele ile başlamak, Allahın sonsuz ikram ve
nimetlerini tefekkür ederek yemek, sonunda da hamd etmek.
4.
Yemekte tabağın kendi önümüze gelen tarafından yemek.
5.
Yerde bir sofra bezinin üstünde yemek. İhtiyaç olduğu
takdirde masada da yenilebilir.
6.
Yemeğe sofradakiler ile beraber başlamak.
7.
Acıkmadıkça yememek, tam doymadan yemeği bırakmak.
8.
Tabağa az yemek koydurtup artık bırakmamak.
9.
Sofrada sağ dizi dikip, sol dizi yere yatırmak.
10.
Saf ipek ve saf altın ümmet-i Muhammedin erkeklerine
haram kılınmıştır.
11.
Selamı yaymak. Selam, kelamdan önce gelir.
12.
Eve girince ilk söz ev halkına selam vermek olmalıdır.
13.
Selamla birlikte samimiyetle, tebessüm ederek musafahada
bulunmak.
14.
Musafaha ile birlikte, hürmet, samimiyet ve şefkate
vesile olan kucaklaşmalar yapılabilir. Süfli hisleri uyandıracak
sarılmalar caiz değildir.
15.
Musafahada önce eli uzatan çekmelidir. Biz çekersek
buluşmadan memnuniyetsizlik manası çıkabilir.
16.
İlmiyle amil din adamları ile adil devlet başkanlarının
eli öpülür, beşeri hisleri yok olmuş yaşlı hanımlara selam
verilebilir, gerekirse eli de öpülebilir. Yeter ki fitneye sebep
olmasın.
17.
Hediyeleşmek ve gelen hediyeye aynıyla veya daha
güzeliyle karşılık vermek.
18.
Az gülmek, gülünce kahkaha ile değil, tebessüm ederek
gülmek. Mütebessim olmak.
19.
Çoğu zaman susmak, tefekkür etmek, ihtiyaç olunca
konuşmak.
20.
Tane tane, orta bir ses tonuyla konuşmak. Çok mühim
şeyleri üç defa tekrar etmek.
21.
Konuşmaya Allahın adıyla başlamak ve Allahın adıyla
bitirmek.
22.
Nefsi ve dünyalık bir şey için öfkelenmemek. Bir hak zayi
olduğunda ve uhrevi meselelerde, Allah ve din hakkı için
öfkelenmek.
23.
Doğru sözle şaka ve mizah yapmak.
24.
Boş işler (malayani) ile iştigal etmemek.
25.
Uyku için yatınca önce sağ tarafına yatmak, sağ yanağını
sağ avucunun içine koymak ve o günün muhasebesini yapmak.
26.
Yüzükoyun yatmamak.
27.
Yatağa girdiğinde avuçları açık olarak birleştirerek
İhlas, Felak ve Nas surelerini okuyup avucunun içine üfleyip
sonra bütün vücudunu sıvazlamak, bunu üç defa tekrarlamak.
28.
Beyaz giymek. (Erkeklerde )
29.
Mest giymek.
30.
Ayakkabı giyerken önce sağdan başlamak, çıkarırken de
önce soldan çıkarmak.
31.
Takke ve sarıkla başı kapatıp namazı öyle kılmak.
32.
Soğan ve sarımsak kokusuyla mescid ve meclislere
yaklaşmamak.
33.
Üzerinde kudsi kelimeler ve ayetler yazılı eşya ile
tuvalet ve pis yerlere girmemek.
34.
Misafire elinde bulunandan ikramda bulunmak. Misafir ve
ziyaretçileri temiz bir kılık kıyafetle karşılamalı.
35.
Aksırınca sesi az yükseltip, Elhamdülillah demek. Böyle
diyene de Yerhamükellah demek. Bize dediklerinde Yehdina ve
yehdikümüllah diye cevap vermek. Bu üçe kadar böyle mukabele
şeklinde devam edebilir. Üç defadan fazla aksıran olursa,
nezleden aksırmıştır ve mukabele gerekmez.
36.
Esnemeyi mümkün olduğu kadar gizlemek. Ağzı elle
kapayarak gidermeye gayret etmek. Namazda iken esneme gelirse,
ayakta ise sağ elin, diğer hallerde ise sol elin tersi ile ağzı
kapatmak münasip olur.
37.
Davete icabet ve hediyeyi kabul etmek.
38.
Kapıyı üç defa vurmak, cevap verilmezse geri dönüp gitmek.
Kim o? diye sorulduğunda, Benim. dememek, kendimizi açık bir
şekilde tanıtmak, maksadımızı belirtmek. Kapının tam karşısında
durup içeriyi gözleme durumunda bulunmamak. Biraz kenarda
durarak, ailedeki mahremiyeti görmekten içtinap etmek.
39.
Ayakta bevletmemek. Tuvalette idrar saçıntısından,
korunmak. Hadiste kabir azabının çoğunun idrar saçıntısından
ileri geldiği bildirilmiştir. Tuvalete ihtiyaç için oturduğu
vakit ön ve arkanın kıbleye karşı dönük olmaması gerekir.40.
Banyo yapılan yere bevletmemek. Çünkü vesvesenin çoğu
bundandır.
41.
İnsanların istifade ettiği gölgeliklere, yol ve yol
kenarlarına, çeşme ve pınarlara bevletmemek, pisletmemek ve de
tükürmemek. Hadiste, bunu yapanların lanetlenmesinden
korkulacağı bildirilmiştir.
42.
Kasık ve koltuk altı temizliğine titizlik göstermek.
Buralardan ayrılan parçalar temizken ayrılmasına da dikkat
etmeli ve cünüp iken buraları tıraş etmemelidir. Bu tür temizlik
caiz olsa da sünnete uygun değildir.
43.
Büyük ve umumi banyolarda tesettürle yıkanmalı, peştamal
kullanılmalı.
44.
Mümkünse her abdest alışta misvak (fırça) kullanmak.
Diyanet İşleri Başkanlığının neşrettiği misvak hadisi
tercümesinde şöyle bir hüküm mevcuttur: Misvaktan kasıt
dişlerin temizlenmesi, ağız içindeki kötü kokunun giderilmesi ve
mikropların yok edilmesidir. Bunu temin eden Erek ağacından
başka fırçalar da varsa, o da misvak yerini tutar.
45.
Emin ve muttaki insanlarla istişare etmek, neticedeki
karara tevekkülle uymak.
46.
Cömertlik. Cömert Allaha yakın, cimri ise Allaha
uzaktır. Cömertlik kökü cennette olan bir ağacın dünyaya sarkmış
dalıdır. Kim o dala tutunursa o dal onu cennete çeker.
47.
Çok tefekkür etmek. Tefekkür gafleti izale eder. Ölümü
tefekkür etmek fani lezzetleri acılaştırır. Eşyanın üzerindeki
fena damgasını gösterir.
48.
Borçlanmalarda durumu yazıyla veya bir şahitle tevsik
etmek. Böyle bir tedbir asla itimatsızlık sayılmaz. Anlaşmalarda
değişik tevil ve tefsirlere yol açacak boşluklar
bırakılmamalıdır. Durumu net olarak tespit etmek lazımdır.
49.
Bir yakını vefat eden Müslüman kardeşini teselli ederek
taziyede bulunmak. Allah merhuma rahmet etsin. şeklinde dua
yapılır. Taziye ziyareti vasati üç gün içinde yapılır. Üç günden
sonraki ziyaretlerde vefatı hatırlatıp hüznü deşmek uygun olmaz.
Evinden cenaze çıkan kimseler üzüntüden dolayı yemek hazırlayıp
sofra kuramazlar. Bunun için vefalı komşular bir müddet bu eve
yemek getirirler. Böylece hüzünlerine ortak olduklarını fiilen
göstermiş olurlar. Cenaze sahibi üç gün kendisine kolayca
erişilebilecek bir ortam hazırlar ve böylece kardeşlerinin
taziyede bulunabilmelerine imkan tanınmış olur
50.
Ölmüş kimseleri hayırla yad etmek.
51.
Mevtanın ardından yüksek sesle ve çırpınarak, saç baş
yolarak ağlamamak. Böyle yapmak kadere itiraz ve Cenabı Hakkın
takdirini itham etmek olur. Ayrıca bu mevtaya iyilik değil azaba
vesile olur.
52.
Sekerat halindeki hastalara La ilahe illallah,
Muhammedün rasulullah. şeklinde telkinde bulunmak. Hastanın
dudaklarını temiz ve ıslak bir bezle sulandırıp kurumamasını
sağlamak. Ölüm vaki olup son nefes verilince, okumalar
durdurulur ve cenazenin uzağında devam edilebilir. Çenesinin
açık kalmaması için mendil ve benzeri şeylerle başa bağlanır.
Gözleri açık ise kapatılır.
53.
Kabirleri ziyaret etmek. Gafleti dağıtır ve uhrevi
tefekküre vesile olur. Kabristanın kapısına yaklaşınca, kabir
halkına gizlice selam verilir. Ey kabir sakinleri, esselamu
aleyküm. Sizler bizden önce geldiniz, bizler de sizleri takip
edeceğiz. Size Allahtan af ve mağfiret dileriz. Şeklinde selam
ifade edilebilir. Sonra ziyaret edilecek merhumun ayakucu
tarafından yaklaşılır. Yüzüne müteveccihen veya kıbleye karşı
durulur. Kuran ve dualar okunabilir. Ziyaret esnasında
mezarları çiğnemek mekruhtur. Şayet geçip gitmek için başka
müsait yol yoksa, merhuma sevap hediye edilerek, geçilebilir.
Mezar üzerindeki yeşillikler yolunmaz, bilakis çiçekler ekilir.
Kurumuş otlar ayıklanır.
54.
Hasta akraba, dost ve arkadaşları ziyaret etmek. Onlara
teselli ve ümit vermek. Ziyareti uzun tutmamak. Hastanın hoşa
gitmeyecek hallerini başka yerde anlatmamak.
55.
Sıla-i rahimde bulunmak. Akrabayla alakayı kesen bir
kimsenin bulunduğu meclise Allahın rahmeti inmez.
56.
Zemzem suyunu hürmeten ayakta ve kıbleye karşı dönerek
içmek.
57.
Anne-babaya itaat etmek, onlara ihsanda bulunmak,
kalplerini kırmamak ve hayır dualarını almak.
|